emocje ujawnione

Paul Ekman to człowiek, który jest zdecydowanie kimś więcej niż tylko ekspertem od emocji.

Jego książkę „Emocje ujawnione” otrzymałem w prezencie od jednej z klientek, z którymi współpracuję. Jeszcze wtedy nie wiedziałem, o czym jest ta książka, ale Paula Ekmana kojarzyłem już jako sympatycznego, starszego Pana, słynącego w środowisku psychologicznym jako „specjalista od emocji”. Napis, który widnieje na okładce „Odkryj, co ludzie chcą przed Tobą zataić i dowiedz się czegoś więcej o sobie” zabrzmiał dla mnie dosyć tajemniczo, ale również zachęcająco do zapoznania się dziełem znanego psychologa.

Kim właściwie jest Paul Ekman?

Ekman jest bardzo ciekawą osobistością, która miała ogromny wpływ na to, co wiemy dzisiaj na temat emocji. Przede wszystkim jest on światowej sławy psychologiem, jednym z najwybitniejszych ekspertów w dziedzinie emocji na świecie. Jest człowiekiem, który podjął się kontynuowania badań Karola Darwina nad ewolucją emocji i tego, w jaki sposób rozpoznawać te emocje u innych. No i właśnie.

Paul Ekman jest pionierem w obszarach powstawania emocji i ekspresji mimicznych, które badał wnikliwie przez całe życie. Udowodnił on między innymi uniwersalność niektórych naszych emocji i ekspresji mimicznych dla całego gatunku ludzkiego. Jest ponadto autorem pionierskiej metody wykrywania kłamstw za pomocą tzw. mikroekspresji (czyli bardzo krótkich, mimowolnych ruchów twarzy, które towarzyszą nam podczas pojawiania się konkretnych emocji), o nazwie Facial Action Coding System (w skrócie FACS), z której korzysta dziś powszechnie policja i oddziały antyterrorystyczne na całym świecie.

Napisał również 14 książek traktujących o emocjach i ekspresjach mimicznych.  Znajduje się on na liście 100 najwybitniejszych psychologów XX wieku, a w 2009 roku został zaklasyfikowany według magazynu Time, jako jeden ze 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie.

Opis robiący wrażenie, prawda? 😉 A jego najbardziej znana w Polsce książka „Emocje ujawnione” to nie tylko zbiór badań Ekmana na temat emocji i ekspresji mimicznych, ale również (a może przede wszystkim) genialny przewodnik w świecie emocji, o czym przekonałem się osobiście w trakcie lektury. Jednak o szczegółach za moment. Zacznijmy od praktyczności książki.

Praktyczność 10/10

Ekman opisuje swoją książkę jako przewodnik po świecie ekspresji mimicznych, a więc możemy znaleźć tam wiele praktycznych wskazówek na temat tego, jak rozpoznać konkretną emocję na twarzy drugiej osoby. Prezentuje on na portretach ludzi ekspresje mimiczne, pojawiające się podczas odczuwania różnych emocji. Dzięki temu możemy zobaczyć na własne oczy, jak wyglądają te ekspresje i z jakimi emocjami są związane.

Ku mojej radości, w książce pojawiło się również wiele innych, równie ważnych informacji związanych z obszarem emocji.

Autor opisuje nie tylko jak rozpoznawać konkretne emocje na twarzach innych ludzi, ale również skąd się te emocje biorą, a nawet, jaką niosą za sobą korzyść (każda emocja pojawia się zawsze z jakąś ważną korzyścią dla nas). To pokazuje czytelnikowi, że nie warto dzielić emocji na „dobre” i „złe”, tak jak często robimy to na co dzień, a traktować je po prostu jako ważne informacje, które powinny być dla nas wskazówką, czego aktualnie potrzebujemy.

Co za tym idzie, książka jest doskonałym narzędziem służącym budowaniu inteligencji emocjonalnej, czyli najogólniej rzecz mówiąc umiejętności, pozwalającej na rozpoznawanie i reagowanie na emocje własne i innych. Pomyśl, ile razy zdarzyło Ci się reagować złością, bo np. ktoś wylał na Ciebie swoje frustracje? Z książki Ekmana dowiesz się, dlaczego druga osoba może reagować akurat w taki sposób, co może również przełożyć się na to, w jaki sposób Ty zareagujesz na jej zachowanie.

W książce znajdziemy więc wyczerpujący opis tematów związanych z uwalnianiem się konkretnych emocji, mechanizmów, które za nimi stoją oraz co bardzo ważne, jak można zapanować nad swoim zachowaniem, w chwilach, kiedy kierują nami burzliwe emocje. Wiedza związana z tymi obszarami pozwala nam na większą świadomość siebie, kiedy odczuwamy nieprzyjemne emocje i sprawia, że potrafimy na nie lepiej zareagować.

Autor bardzo wyczerpująco opisuje tematy związane z tym, w jaki sposób uczymy się reagowania konkretnymi emocjami na poszczególne sytuacje, które dotyczą nas na co dzień. Podaje on 9 różnych sposobów, którymi możemy „nabyć” daną reakcję emocjonalną. Psycholog opisuje, w jaki sposób możemy zmienić te reakcje emocjonalne, a także kiedy taka zmiana będzie dla nas bardzo trudna, a czasami wręcz niemożliwa oraz dlaczego.

Dodatkowo Paul Ekman zamieszcza w książce kilka ciekawych ćwiczeń, związanych z nauką rozpoznawania emocji, które możemy wykonać w trakcie jej czytania. Na koniec możemy wykonać również test, który polega na próbie rozpoznawania emocji na poszczególnych zdjęciach twarzy swojej córki. Test jest stworzony w celu sprawdzenia, jak dobrze radzimy sobie z rozpoznawaniem emocji u innych ludzi.

Książka jest więc przepełniona praktyczną wiedzą na temat ekspresji mimicznych, na temat powstawania emocji, rozpoznawania ich i w końcu nauki reagowania na nie w sposób korzystny dla siebie i dla innych. W mojej opinii jest to świetny przewodnik w świecie emocji, a przy tym bardzo praktyczny. Stąd najwyższa możliwa ocena, czyli 10/10.

Innowacja 10/10

„Emocje ujawnione” jest wyjątkową pozycją w swoim rodzaju, głównie ze względu na rzetelność zawartych w niej treści.

Książka zawiera aż 16 stron samych tylko źródeł i badań, z których korzystał Paul Ekman, podczas jej pisania. Trudno więc zarzucić autorowi, że jego książka zawiera nieprawdziwe lub niepotwierdzone informacje. Wiele z wyników badań przedstawionych w książce jest autorstwa samego Ekmana, który wykonał je jako pierwszy na świecie, co powinno tylko utwierdzić czytelnika w przekonaniu, jak wartościowa i jedyna swoim rodzaju jest to książka.

Inspiracja 6/10

Dzieło Ekmana nie jest w moim odczuciu pozycją, dzięki której poczujemy niepohamowaną chęć wypróbowania zawartej w niej wiedzy jak najszybciej.

Sądzę natomiast, że zagadnienia i tematy, o których pisze autor są po prostu ciekawe. Być może odczułem tak dlatego, że ja akurat interesuję się psychologią. Natomiast im głębiej szedłem w książkę, tym więcej ciekawych informacji udawało mi się notować i tym bardziej rosła moja ciekawość związana z obszarem emocji. Autor poruszył na koniec książki również kilka pytań, na które jeszcze nie znamy odpowiedzi, a których odpowiedzi wydają się niezwykle ciekawe dla osób zainteresowanych obszarem emocji, np. dlaczego odczuwamy różną intensywność emocji albo dlaczego odczuwamy różny czas ich trwania?

Sądzę więc, że tematy poruszone przez Ekmana są po prostu ciekawe. Natomiast nie możemy mówić w tym przypadku o inspirującej pozycji, która pchnie nas do pracy nad sobą w obszarze emocji.

Forma pisania 4/10

Niestety, podczas czytania książki dosyć szybko zorientujemy się w jednej zasadniczej jej wadzie. Otóż pomimo tego, że porusza ona niezwykle ważne i ciekawe tematy, istotne dla stanu naszych relacji i jakości zdrowia psychicznego, to sama forma ich przekazania niestety już nie jest taka wyjątkowa.

Napiszę więc wprost, że Paul Ekman napisał swoją książkę w dosyć nieprzyjazny dla czytelnika sposób.

Książka zawiera mnóstwo suchych faktów i badań, opisywanych czasami w tak szczegółowy sposób, że czasem… no cóż, wręcz sama aż prosi się o zamknięcie 😉 Zawiera ona dużo zbędnych szczegółów, a mało wciągających historii i przykładów. Obrazki, jeśli już występują raz na kilkadziesiąt stron, to są czarno-białe, co tylko dodaje smutnego klimatu całej książce. Ostatecznie „walka” z nią zajęła mi aż kilka miesięcy! Nie pamiętam, żebym jakąkolwiek inną książkę czytał równie długo i gdyby nie chęć poznania wiedzy w niej zawartej, myślę, że dosyć szybko zrezygnowałbym już w trakcie czytania.

Na usprawiedliwienie Ekmana mogę napisać, że jest to publikacja naukowa, a więc nie ma obowiązku być „miłą lekturą na niedzielne popołudnie” 😉 Natomiast podczas jej czytania wywnioskowałem, że kieruje on ją do zwykłego czytelnika, a nie innych naukowców, a w takim wypadku zdecydowanie warto zadbać o formę przekazywanej treści.

emocje ujawnione

Dla kogo jest ta książka?

Zdecydowanie dla każdej osoby, którą interesuje dziedzina emocji i ekspresji mimicznych. Każdy, kto chce lepiej zrozumieć własne emocje i nauczyć się lepszego reagowania na nie, zdecydowanie wyniesie sporo dobrego dla siebie z tej książki.

Jeżeli chcesz również poprawić swoje relacje z innymi albo zrozumieć, dlaczego ktoś Ci bliski reaguje w określony sposób, książka i w tym wypadku okaże się dla Ciebie cenna.

Gdybym jednak miał wybrać grupy ludzi, którzy najwięcej wyniosą z tej książki, to myślę, że wybrałbym psychologów, pedagogów i terapeutów, a to dlatego, że są to osoby na co dzień pracujące z ludźmi oraz z ich emocjami. Mają oni więc szansę nie tylko lepiej zrozumieć zachowania i emocje innych, ale również pomagać im w lepszym rozumieniu siebie.

3 najważniejsze lekcje z książki

Zanotowałem z książki tak wiele informacji, że szczerze mówiąc, bardzo trudno było wybrać mi tylko 3 najważniejsze. Natomiast wydaje mi się, że najbardziej istotne są te:

  1. Kiedy jesteśmy pod wpływem emocji, interpretujemy wszystko tak, aby było zgodne z naszą obecnie odczuwaną emocją. Znasz to uczucie, kiedy raz się zdenerwujesz i potem wkurza Cię potem wszystko wokół? Albo odwrotnie, kiedy wstajesz z łóżka w dobrym humorze i później cały dzień też zaczyna się układać? To nie żadna magiczna siła, a po prostu nasza interpretacja otoczenia. To, jaką odczuwamy w danym momencie emocję lub stan emocjonalny, powoduje, że dostosowujemy otoczenie do tego, jak je odbieramy. Jeśli np. masz gorszy dzień, łatwo dostrzeżesz, że ktoś zajechał Ci drogę, ale już nie zwrócisz uwagi, jak serdecznie uśmiecha się do Ciebie sprzedawczyni w sklepie 😉
  2. Nie mamy kontroli nad tym, co wywołuje w nas emocje, ale istnieje możliwość (choć nie jest to łatwe), aby wprowadzić pewne zmiany w tym, jak na nie zareagujemy. Zanim zabrałem się za czytanie książki, sądziłem, iż istnieje sposób na zmianę swojej reakcji emocjonalnej na bardziej wspierającą (np. nie reagować gniewem na konkretne sytuacje). Paul Ekman rozwiał jednak z kretesem moje przepuszczenia. Według wyników jego badań nie dość, że nie możemy zmienić naszej reakcji emocjonalnej na inną, to jeszcze bardzo trudno jest zmienić samo zachowanie, a czasem jest to wręcz niemożliwe, kiedy to zachowanie jest mocno z Tobą związane (np. kiedy wybuchasz agresją podczas gniewu, jest bardzo trudno wykształcić w sobie mechanizm reagowania w bardziej spokojny sposób). Natomiast da się to zrobić. Jest to po prostu bardzo trudne. Ekman opisuje w książce, w jaki sposób można tego dokonać.
  3. Emocje stanowią cel naszego życia. Dzięki nim życie jest warte przeżycia. To zdanie bardzo mi się spodobało i jest prawdziwą puentą na zakończenie tego zestawienia 😉 Zauważ, jak prosta i piękna jest to prawda. W ciągu całego naszego życia dążymy do przyjemnych emocji, a unikamy tych nieprzyjemnych. Każde nasze zachowanie ma za zadanie dążenie do pozytywnych emocji, dzięki którym czujemy się dobrze. To piękne i proste jednocześnie, a choć dla wielu oczywiste, to warto o tym przypomnieć.

Ogólna ocena książki: 7.5/10

„Emocje Ujawnione” Paula Ekmana to wyjątkowa pozycja dla osób, których interesują ekspresje mimiczne i świat emocji. To prawdziwy przewodnik budowania inteligencji emocjonalnej. Zawiera praktyczne informacje dotyczące rozpoznawania emocji u siebie i u innych, reagowania na nie oraz szczegółowo wyjaśnia, w jaki sposób te emocje powstają i co mają na celu.

To prawdziwie naukowa lektura, w której trudno szukać niepotwierdzonych lub wyssanych z palca informacji. Napisana na podstawie dziesiątek różnych badań, w tym własnych badań autora co sprawia, że jest ona jedyna w swoim rodzaju.

Napisana jednak dosyć trudnym językiem i w mało wciągający dla czytelnika sposób. Opisuje bardzo dużo szczegółów wielu badań autora, suchych faktów i nie mogę napisać, żebym czytał ją z przyjemnością. Zawiera też małą ilość grafik, a jeżeli już występują, to tylko w formie czarno-białych obrazków, które nadają jej smutnego i poważnego charakteru. Sądzę, że książkę opisującą tak trudny, ale też ważny temat, jak emocje, dało się napisać jednak w bardziej przyjazny dla oka sposób.

Czy polecam więc książkę „Emocje ujawnione”?

Jak najbardziej jest ona warta zakupu i szczegółowego przestudiowania. Jeżeli jednak czujesz, że trudno będzie Ci się przedzierać przez informacje w niej zawarte, mogę śmiało odesłać Cię kategorii na moim blogu Praca z emocjami. Publikuję tam na bieżąco artykuły dotyczące emocji i pracy z nimi, również na podstawie badań Paula Ekmana.

Jeżeli również czytałeś książkę „Emocje ujawnione”, zapraszam Cię do podzielenia się własną opinią na jej temat w komentarzu poniżej 🙂

dawid haracz

Cześć! Nazywam się Dawid.

Jestem aktywistą edukacyjnym. Dążę do utworzenia systemu edukacyjnego, który pozwoli w końcu na edukację świadomego i szczęśliwego człowieka XXI wieku. Jeżeli zechcesz mi towarzyszyć w mojej misji, zapraszam Cię do śledzenia mnie w mediach społecznościowych 🙂

Więcej na mój temat przeczytasz TUTAJ.

Wszystkiego dobrego,
Dawid.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.