coaching co to jest

Coaching zyskuje w Polsce na coraz większej popularności.

Jest to metoda rozwoju osobistego, która bardzo szybko przeniknęła do wielu środowisk rozwojowych i biznesowych. W związku z jego rosnącą popularnością słowa „coaching” i „coach” są bardzo często nadużywane podczas opisywania wielu procesów rozwojowych i aktywności zawodowych osób, które nie mają z prawdziwym coachingiem zbyt wiele wspólnego. Dlatego postanowiłem napisać ten artykuł, w którym spróbuję jasno opisać, jak wygląda prawdziwy coaching, czym różni się on od innych form rozwoju i kiedy warto udać się do profesjonalnego coacha.

Kontrowersje związane z coachingiem

Przez to, że jest on w Polsce metodą nową i jeszcze nie do końca poznaną, coaching budzi wiele kontrowersji i zastrzeżeń. Jako ludzie, od zawsze boimy się i podchodzimy sceptycznie do tego, co nowe i czego nie znamy. Wykształciliśmy przez to w sobie wiele nieprawdziwych przekonań na jego temat. Oto najpopularniejsze, z którymi się spotkałem (zwróć uwagę, czy któreś dotyczą Ciebie):

  • „Coaching nie działa, bo nie ma żadnych dowodów na jego skuteczność”.
  • „Coach to osoba, która coś z Tobą robi i coś w Tobie zmienia”.
  • „Kiedy idziesz do terapeuty – coś jest z Tobą nie tak, kiedy idziesz na coaching – chcesz się rozwijać”.
  • „Kiedyś chodziło się na terapie, dzisiaj chodzi się na coaching”.
  • „To jakaś szarlataneria, która służy zarabianiu łatwych pieniędzy na naiwnych ludziach”.
  • „Coaching jest dla ludzi słabych”.

Zauważyłem, że najczęściej są to przekonania występujące u osób, które nigdy nie miały do czynienia z prawdziwym coachingiem, bądź miały z jego niepoprawną formą. Jak zatem odróżnić coaching od innych form rozwoju?

Czym nie jest coaching?

Zanim powiem Ci, czym jest coaching, chciałbym zacząć od tego, czym on nie jest. Być może Ty też w jakimś stopniu mylisz go z innymi formami rozwoju lub nie do końca wiesz, w jakim celu się go stosuje i czym zajmuje się profesjonalny coach. A więc:

  • Coaching to nie motywowanie drugiej osoby hasłami motywacyjnymi.
  • Coaching to nie doradzanie drugiej osobie, co powinna zrobić (nawet jeśli mamy ku temu jak najlepsze intencje).
  • Coaching to nie kierowanie drugiej osoby poleceniami motywacyjnymi typu „Wyznacz cel, wizualizuj, działaj”. (to akurat dosyć częste, bardzo mylne wyobrażenie na temat coachingu).
  • Coaching to nie przemówienie motywacyjne, na którym mówca opowiada motywacyjne historie lub zagrzewa widownię do działania, aby wzbudzić w niej motywację.
  • Coaching to nie szkolenie grupy ludzi (nawet jeśli jest to szkolenie dotyczące coachingu lub stosowania narzędzi coachingowych).
  • Coaching to nie psychoterapia, która trwa często latami i ma na celu leczenie bólu psychicznego pacjenta.
  • Coaching to nie hasła motywacyjne typu „dasz radę”, „możesz wszystko” czy „jesteś zwycięzcą” 😉
  • Coaching to nie dawanie wskazówek drugiej osobie, co powinna zrobić i w jaki sposób.

Jeżeli jakaś osoba nazywa siebie coachem podczas wykonywania którejś z powyższych czynności, to nadużywa ona tego słowa w jego znaczeniu. A niestety wielu osobom wydaje się, że są coachami 😉 Myślę, że większość tego typu przypadków jest efektem braku świadomości na temat tego, czym tak naprawdę zajmuje się profesjonalny coach.

Niestety, spotkałem się też z przypadkami, w których ktoś celowo wprowadza ludzi w błąd, nazywając siebie coachem, bo tak jest teraz „modnie” i łatwiej nakręcić marketing. Nie skomentuję etyki takiego zachowania. Na szczęście, jest to coraz rzadsze zjawisko, ponieważ jesteśmy coraz bardziej świadomi znaczenia tej profesji.

Naturalnie, można też łączyć kilka profesji i być na przykład coachem i mówcą motywacyjnym. Można być coachem i psychoterapeutą. Można być szkoleniowcem i coachem. I w każdą z tych profesji można się wcielać, w zależności od wymaganej sytuacji i potrzeb klienta.

coaching czym jest

Czym więc jest coaching?

Nie podam Ci jednej ogólnej definicji, ponieważ tak naprawdę taka nie istnieje. Każdy profesjonalny coach i każda organizacja zrzeszająca zawodowych coachów posiada swoją własną definicję, z których każda jest poprawna i są one z reguły do siebie bardzo podobne. To dlatego, że dla każdego to pojęcie oznacza coś trochę innego.

A więc na podstawie mojej osobistej definicji:

Coaching to proces rozwojowy, prowadzony przez coacha, najczęściej indywidualnie (w niektórych przypadkach też grupowo), polegający na wzbudzaniu zaangażowania i budowaniu odpowiedzialności za swoje działania. Coaching to refleksyjna nauka, w której uczysz się wyciągać wnioski z porażek i sukcesów. To czas, w którym uczysz się funkcjonowania swojego umysłu, aby wykorzystać jego maksymalny potencjał.

Coach natomiast to osoba, która prowadzi taki proces coachingowy z klientem. Robi to za pomocą zadawania otwartych, prowokujących do myślenia pytań i stosowania pomocniczych narzędzi coachingowych. Coach podczas coachingu nie doradza, nie wyraża swojej opinii, nie ocenia, ani nie komentuje. Coach jest Twoim partnerem w tej relacji. Jest dla Ciebie lustrem – otwarcie zauważa Twoje postawy, stany emocjonalne, Twoje decyzje, zachowania – i za pomocą pytań, uświadamia Ci ich znaczenie. Celem coachingu jest zwiększenie samoświadomości klienta, a coach jedynie w tym towarzyszy.

Przykład sesji coachingowej:

Aby lepiej zobrazować Ci, jak wygląda sesja coachingowa, przedstawię Ci przykład tego, jak może wyglądać jej krótki fragment:

C – Coach
K – Klient

K: Bardzo chciałabym zmienić pracę, ale nie wiem na jaką.
C: Rozumiem. A jakie korzyści da Ci zmiana pracy?
K: (dłuższe zastanowienie) Zmienię w końcu środowisko na bardziej rozwojowe. Mam nadzieję, że zwiększę też swoje dochody. No i poznam nowych ludzi.
C: Jaka praca spełniłaby te wszystkie warunki?
K: Hmm…. Myślałam trochę nad swoją działalnością, ale chyba mam za duże obawy.
C: Własna działalność mogłaby spełnić Twoje oczekiwania?
K: Myślę, że tak, ale boje się chyba ryzyka, że się nie uda.
C: A co takiego się stanie, kiedy się nie uda?
K: (dłuższe zastanowienie) Myślę, że stracę wiarę w siebie, może też pieniądze.
C: Rozumiem. Z jednej strony mówisz, że spełni Cię założenie działalności, ale z drugiej masz obawy związane z ryzykiem. O czym Ci to mówi?
K: Hmm… Boję się, ale jak tak teraz o tym myślę, to czuję, że chyba jednak powinnam się zmierzyć z tym ryzykiem.
C: Świetnie! A co możesz zrobić, aby skutecznie się z nim zmierzyć?
K: Mogę napisać dobry biznesplan.
Itd.

To oczywiście tylko przykład. Natomiast zauważ, że coach poprowadził rozmowę samymi pytaniami (czyli zachował pełny obiektywizm), a klient z etapu “Nie wiem, jaką chcę pracę”, przeszedł przez etap obaw (na którym większość z nas się zatrzymuje), aż do etapu konkretnych działań (“Stworzę biznesplan”) To właśnie siła coachingu, czyli uwalnianie pełnego potencjału drugiej osoby i mobilizowanie jej do działania.

coaching czym jest naprawde

Jakie są korzyści takiej formy rozwoju?

Coaching zakłada, że każdy człowiek posiada wszystkie potrzebne mu zasoby, do realizacji swoich celów i marzeń. W mojej opinii, przez to jego największą zaletą jest uczenie się brania odpowiedzialności za siebie, za swoje decyzje i za swoje życie.

Dzięki temu, że coaching nie polega na udzielaniu rad, a na zadawaniu pytań, człowiek jest w stanie wygenerować własne rozwiązania i działania, co daje mu przestrzeń do prawdziwego rozwoju, głębokiego poznawania siebie i szansy, na znalezienie w sobie silnej, wewnętrznej motywacji do działania.

Jako ciekawostkę powiem Ci, że coaching, choć jako dziedzina jest młody (jako profesja istnieje od lat 90-tych), to prowadzenie rozmowy samymi pytaniami, aby rozmówca uświadomił sobie, że wie więcej, niż faktycznie sądzi, istnieje od około 2500 lat. Dobrze znany nam jeszcze ze szkoły Sokrates i jego „metoda sokratejska”, polegająca na prowadzeniu rozmowy w taki sposób, aby uświadomić drugiej osobie, że wie więcej, niż sama sądzi, to korzenie dzisiejszego coachingu 😉

Dla kogo jest skierowany coaching?

Zdecydowanie nie jest to metoda dobra do wszystkiego i dla każdego. Naturalnie, nie jest ona w stanie rozwiązać wszystkich sytuacji i problemów. Tak jak opisałem powyżej, celem coachingu jest rozwój i osiąganie celów. Najwięcej korzyści odnajdziesz więc dla siebie w procesie coachingowym, jeśli:

  • chcesz jasno określić swoje cele
  • chcesz zmienić swoje nawyki
  • potrzebujesz zmian, ale sam do końca nie wiesz, jakich
  • nie potrafisz odnaleźć w sobie motywacji
  • odczuwasz prokrastynację (odkładanie rzeczy na później)
  • chcesz nauczyć się określać i realizować swoje potrzeby
  • nie potrafisz znaleźć rozwiązania swoich problemów
  • chcesz nabrać większej pewności siebie i wiary w swoje możliwości
  • chcesz poprawić jakość swojego życia, ale nie wiesz jak
  • nie radzisz sobie z własnymi emocjami
  • chcesz lepiej zarządzać swoim czasem
  • chcesz przyspieszyć swój rozwój i realizację celów
  • chcesz zmienić negatywne przekonania na swój temat
  • chcesz odnaleźć równowagę i spokój w życiu.

Jak widzisz, całkiem tego sporo. Z pewnością ominąłem kilka ważnych korzyści, których nie potrafię sobie teraz przypomnieć. Jeżeli któryś z opisanych wyżej tematów dotyczy Ciebie, bardzo prawdopodobne jest, że coaching może okazać się dla Ciebie wartościową przygodą. Jeżeli masz jakiś inny cel, a nie wypisałem go na powyższej liście, napisz mi śmiało w komentarzu poniżej. Postaram się doradzić Ci, w jakim stopniu coaching (lub inne formy rozwoju) mogą okazać się dla Ciebie pomocne 😉

coaching czy warto

Coaching a psychoterapia?

O ile bardzo łatwo wyjaśnić, jakie różnice dotyczą coachingu i innych doradczych form rozwoju, o tyle między coachingiem a psychoterapią istnieje bardzo cienka linia, którą nie zawsze łatwo dostrzec. Praca coacha często polega na pracy z emocjami klienta, jak więc odróżnić te dwie formy rozwoju?

Otóż coaching i psychoterapia mają zupełnie inne cele i to jest ich największą różnicą.

Celem psychoterapii jest zrozumienie swoich zachowań i emocji, najczęściej, aby poradzić sobie z bólem psychicznym (lub psychofizycznym), który zwykle dotyczy przeszłości i głębokiego bólu związanego z nią.

Celem coachingu jest natomiast zrozumienie swoich emocji w kontekście realizacji swojego celu, aby poradzić sobie z tymi, które na blokują i umocnić się w tych, które nas wzmacniają.

Proces psychoterapii trwa najczęściej od kilku miesięcy do kilku lat (łącznie jest to kilkadziesiąt spotkań z terapeutą), proces coachingowy dotyczący jednego celu, twa najczęściej nie dłużej niż kilka tygodni lub miesięcy (kilka/kilkanaście spotkań).

Skuteczność coachingu

Na koniec, aby zobrazować Ci skuteczność tej metody rozwoju, przytoczę wyniki badań przeprowadzonych przez PricewaterhouseCoopers, w których wzięło udział 2165 osób z 64 krajów.[1] Oto obszary, w których klienci coachingu wykazali poprawę:

  • pewność siebie (80%)
  • związki (73%)
  • kompetencje komunikacyjne (72%)
  • kompetencje interpersonalne (71%)
  • wydajność w pracy (70%)
  • równowaga między życiem zawodowym a osobistym (67%)
  • zdrowie i dobre samopoczucie (63%)
  • rozwój możliwości zawodowych (62%)
  • organizacja życia osobistego (61%)
  • zarządzanie firmą (61%)
  • zarządzanie czasem (57%)
  • efektywność zespołów (51%)

Aż 96% klientów zadeklarowało, że skorzystałoby z coachingu ponownie.

[1] źródło: badanie PricewaterhouseCoopers wykonane na zlecenie International Coach Federation, ICF Global Coaching Client Study Executive Summary [2009]

Podsumowanie

Podsumowując coaching to popularna i silnie rozwijająca się branża na rynku. Pomimo że urosło wokół niego sporo mitów, jestem głęboko przekonany, że najlepszą metodą jego poznania jest wypróbowanie go po prostu na sobie i na tej podstawie wyrobienie swojej własnej opinii.

Kiedy ja po raz pierwszy przeczytałem na temat coachingu, wydała mi się to wtedy metoda bardzo ciekawa i sensowna. Pomyślałem, że chcę wypróbować ją na sobie. Kiedy kilka lat później pierwszy raz doświadczyłem coachingu na własnej skórze, byłem pod ogromnym wrażeniem jego możliwości. W kilkadziesiąt minut pracy indywidualnej wypracowałem sobie rozwiązania problemów, na które wcześniej tygodniami nie potrafiłem dostrzec odpowiedzi. To było fenomenalne uczucie, którego nie zapomnę do końca życia.

Dzisiaj sam jestem certyfikowanym coachem i jest to jedna z metod, z której chętnie korzystam w pracy, ale też na co dzień dla siebie 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *